Hoe de K.S.A. groeide (algemeen)

“ K.S.A.- Jong – Vlaanderen, gesticht rond 1930, nadat studentenbonden waren opgericht in vele gemeenten, ontstond uit het samenbrengen van elementen uit verscheidene andere bewegingen. Bovendien sloot ze onmiddellijk aan bij de Katholieke Actie – beweging.
Tussen 1927 en 1932 werden talloze initiatieven genomen om de bestaande studentenbonden te verenigen in de nieuwe beweging. Al snel werd de K.S.A. uitgebouwd tot een volwaardige jeugdbeweging die reeds in een eerste zware crisis terecht komt, waarbij de splitsing ontstaat tussen K.A. en de Vlaamse studentenbeweging (1935-1937).
Vlak voor de tweede wereldoorlog vindt de huidige naam ingang (K.S.A.- Jong – Vlaanderen). Na enkele jaren van grote geestdrift komt de oorlog, die gekenmerkt wordt door een grote bloei van K.S.A., tijdens dewelke de vijf gouwen zich verenigen in de federatie (1943).

Tijdens de jaren 1944-1949 vormt K.S.A. een gekneusde organisatie, wat een tweede inzinking met zich meebrengt. Van 1949 tot 1953 kende de beweging immers een organisatorische en morele crisis en heerste er twijfel en ontmoediging. Van 1953 af evenwel ontstond een nieuwe aangroei en werd de vernieuwing van organisatie en werking ernstig aangepakt. Verscheidene bonden die tussen 1940 en 1953 teloorgingen, werden opnieuw opgericht in de vijftiger en zestiger jaren terwijl de vernieuwing in alle gelederen verder doorwerkt om van de beweging een jonge, eigentijdse jongerengemeenschap te maken” (2).

Opmerking. Met bovenvermelde tekst willen we enkel een beeld schetsen over de beginjaren van de K.S.A.. Later, tijdens het lezen van de ontstaansgeschiedenis van de K.S.A. – Mopertingen, zal men ook merken dat er periodes waren van hoogtes, laagtes en onderbrekingen.

Gegevens over de oprichting van
de K.S.A. “Kloeke Strijders” Mopertingen

Na vooraf enkele gesprekken gevoerd te hebben met oud – K.S.A. bondsleiders, zoals Wini Somers, Cyriel Gerits en Nestor Moors (zie verder in dit verslag) konden we tot aan de eerste helft van de vijftiger jaren teruggaan in de geschiedenis van de K.S.A.
Om uitsluitsel te krijgen over een eventuele oudere historie hebben we contact opgenomen met KADOC – Leuven (Katholiek Archief en Documentatiecentrum), met de vraag of zij informatie hebben omtrent de stichting van de K.S.A. van Mopertingen, en wie waren de initiatiefnemers?

Op 12/02/2004 mailt Patricia Quaghebeur (adjunct-afdelingshoofd van KADOC) het volgende: “Zoals u zelf wel zult gemerkt hebben, zitten er in het archief K.S.A.- Limburg weinig afdelingsdossiers. Het afdelingsdossier Mopertingen in de aanvullingen (doos 699) bevat alleen ledenlijsten van 1978-1980. Maar volgende week probeer ik nog eens te kijken in de ledenlijsten 1.1 en 1.2. Dit is me deze week niet gelukt. Misschien duikt daar nog iets op. U krijgt nog een mailtje”.

Op een uitnodiging van zondag 24 november (jaar ?), ter gelegenheid van de officiële opening van de jeugdlokalen, op het Michel Moors-plein (in de oude jongensschool) stond vermeld bij “Wie herinnert zich deze sfeerbeelden nog?”… –de ledenlijst van 1946-… Was dit een typfout, of bestond de K.S.A. toen al te Mopertingen?

Op 27/02/2004 krijgen we een tweede mail van KADOC-Leuven: “ Eindelijk heb ik tijd gevonden om eens alle ledenlijsten van K.S.A. – Limburg te doorpluizen. De oudste ledenlijsten die ik in het archief gevonden heb, dateren van 1946, gevolgd door 1952-1953 en 1960-1970 (dossiers 1.2. /10).
Maar ik vond ook lijsten van de gouw- en bondsleiding vanaf 1943.
Daaruit blijkt dat Louis Swennen, die studeerde aan het Klein-Seminarie te Sint-Truiden, toen bondsleider was van de K.S.A.- Mopertingen “Kloeke Strijders”.
Documenten van de jaren 1930 zijn er niet bewaard. Ik vind het jammer dat ik u geen uitsluitsel kan geven over de stichter.
U kan zelf de ledenlijsten en andere dossiers uit het archief komen raadplegen, maar daar dient u eerst toelating voor te vragen aan K.S.A.- Limburg. Dit gebeurt via een standaard verzoekformulier dat u in attach vindt.
Gelieve de nummers te vervolledigen op basis van de plaatsingslijst (http: //www.kadoc.kuleuven.ac.be/nl/databanken/lijsten/391.pdf), het formulier te ondertekenen en op te sturen naar mij. Dan verzorg ik verder de correspondentie met K.S.A.- Limburg. Zodra zij de toelating hebben gegeven, kunt u de dossiers komen raadplegen in de leeszaal van KADOC”.
Ondertussen is het verzoekformulier opgestuurd (krijgt nog een vervolg).

Aangezien Louis Swennen (° 1928; bondsleider in de veertiger jaren; dokter van beroep) een broer is van Jozef Swennen (°1922) zijn we eerst bij hem te raden gegaan.
Op 27/02/2004 vertelde Jozef dat hij in 1935 in het H.-Hartcollege van Maasmechelen studeerde en dat toen reeds een K.S.A bestond te Mopertingen. Dit in samenwerking met Eigenbilzen en Veldwezelt, maar Mopertingen was de hoofdbond. Hij herinnerde zich ook dat in 1931 er reeds een Limbugse gouwdag plaatsvond.
Jozef wist ook nog enkele namen op te noemen van de toenmalige leiding ten tijde van E.H. pastoor Smits (pastoor te Mopertingen van 1930 tot 1945), die soms zelf de algemene vergaderingen volgde, namelijk:
Clement Jeurissen (1ste proost): °1908; priester gewijd in 1933; †1978.
Jozef Beckers (bondsleider): zoon van burgemeester Pieter Beckers; °1913; lid van het Jeugdverbond voor Katholieke Actie–Leuven.
Emiel Beckers: broer van Jozef; °1915; doctor in de diergeneeskunde, †1965, grondlegger van de Katholieke Actie voor Hoogstudenten te Leuven.
Jozef Moors: °1915; rustend pastoor te Eisden-Maasmechelen.
Jozef Jeurissen: broer van Clement; °1916; gewezen hoofdonderwijzer; †1989.
Piet Swennen: °1917, priester gewijd in 1945; vanaf 1946.

Tal van pas afgestudeerde jonge priester vervulden voor een aantal jaren de taak van proost.

De Studentenbond

Jozef heeft ook nog een foto van de Studentenbond.- Mopertingen, Eigenbilzen en Veldwezelt. Deze foto werd getrokken tijdens de paasvakantie van het jaar 1937, te Stalken (Zutendaal) tijdens de jaarlijkse bedevaart. Hijzelf staat er ook op met de verbondsvlag in z’n handen. In totaal zijn een twintig personen op deze foto te zien (in bijlage: zie foto en namenlijst).

                        Verzameling: Foto en namenlijst: Jozef Swennen, Mopertingen.

Tegen de boom links herkennen we Pieter Swennen (°1917; “de professor”).
Liggend op de voorgrond links Frans Clayes (van Veldwezelt; was pastoor in Oud-Waterschei; ).
Vlak naast hem, liggend, Emiel Beckers (°1915; was veearts in Borgloon; 1965).
Achter deze twee, Lucien Lathouwers (van Eigenbilzen; zoon van de oud-secretaris; ).
Tegen de boom (met overjas aan), Hubert Bastiaens (van Veldwezelt; pater minderbroeder; ).
Liggend vlak voor Bastiaens, Jozef Vandamme (van Eigenbilzen; gehuwd met Elisa Palmaers; ).
Naast Bastiaens, Jozef Moors (“Jefke van Pelleze-Vrancken”; °1915; rustend pastoor te Eisden-dorp).
Liggend op de voorgrond, met witte hemdskraag, Willy Goossens (van Eigenbilzen; Jezuiet college Antwerpen).
Achter Goossens, Arnold Swennen (van Eigenbilzen; “van jang van de koster”; was pastoor te Mulken† ).
Zittend naast Jozef Moors, Julien Goossens (°1922; was pastoor te Heers; †1990).
Helemaal op de voorgrond, met sjaal en bril, Florent Sals (in de volksmond “der Timmeskes” ; een halve eeuw op de Filippijnen).
Vlak achter Florent Sals, even het hoofd uitstekend: onbekend.
Vooraan met hand aan ‘t hoofd, Marcel Swennen (van Eigenbilzen; “van Jang van de koster”; †).
Zittend met gezicht naar voor, Paul Broux (van Eigenbilzen; “van Flippe-Trien”; †).
Tussen Marcel Swennen en Paul Broux, met bleek gezicht, Ferdinand Bollen (zoon van “Bolleke van Eigenbilzen”; zeer jong overleden).
Die men daar aan z’n oor trekt, Jozef Bollen (broer van Ferdinand; †).
Die Jozef Bollen aan z’n oor trekt: onbekend.
Met bolhoed, Clement Jeurissen (°1908; was deken op rust in Herk-de-Stad; †1978).
Voorlaatste, rechtstaande, Jozef Meyers (°1922; “Jef van bijsmieke“).
Helemaal op de hoek, met vlag, Jozef Swennen (°1922; “van Hiego van Mjattes-tijzen”).

Jozef Swennen was lid van de Studentenbond van Mopertingen van 1935 tot 1942.

De activiteiten van de Studentenbond vonden plaats in het oude schoolhuis (gebouwd in 1845 volgens een ontwerp van architect Jaminé; afgebroken in 1964; thans Michel Moorsplein geheten; een foto van het oude schoolhuis is te zien op blz. 22 van “Herinneringsboek Stedelijke Basisschool Mopertingen”, Ludo Somers, 1995).

De Studentenbond van Mopertingen had ook een uniform: een kakiekleurig hemd, met opschrift “Kloeke Strijders” en een gesteepte wit-rode (rose) das.

Bij het terugbrengen van foto en namenlijst vertelde Jozef dat hij nog een kort telefoongesprek had met zijn broer Louis, enerzijds om hem te feliciteren met zijn verjaardag (10 maart 1928) en anderzijds om hem iets te vragen over de Studentenbond van Mopertingen.

Louis is een viertal jaar bondsleider geweest, van 1944-’45 tot en met 1948-’49 {tot het jaar dat hij zijn studies afgerond had op ‘t Klein-Seminarie van St.-Truiden (6j.) en zijn studies voor dokter ging aanvatten te Leuven (8j.)}.

Louis heeft nog een groen boekje met verslagen van activiteiten, ledenlijsten en leidingskader uit die tijd.

Opm.: omtrent de geschiedenis van de “Kloeke Strijders”- Mopertingen in de veertiger jaren komen we later nog terug.

In een gidsenboekje van het jaar 1956 vinden we terug dat Wini Somers (°1939) bondsleider was van de K.S.A.”De Kloeke Strijders” Mopertingen. Tijdens een gesprek ( 19 januari 2004) vertelde hij dat hij ± 14 jaar was toen hij zich bij de K.S.A. aansloot (1953). Verder herinnerde zij zich dat E.H. Jozef Goossens (“Jef van Bona”, °1931) de bezieler is geweest tot het terug opstarten van de K.S.A. te Mopertingen.

E.H. Jan Coninx (°1912 1980) was vanaf zijn aanstelling als priester te Mopertingen (1957) officieel de bondsproost van de K.S.A., al of niet bijgestaan door een hulpproost.

Nadat E.H. Piet Swennen ons vertelde dat E.H Jozef Goossens momenteel pastoor is te Opoeteren — Maaseik, hadden we op 27/02/2004 een telefonisch gesprek met hem.

Volgens pastoor Jozef Goossens is de K.S.A. van Mopertingen opgericht als zelfstandige vereniging (los van Eigenbilzen en Veldwezelt) in 1952 of 1953.

Daarvoor had hij ongeveer 4 jaar, samen met E.H. Arnold Swennen (Nol van de koster), in Eigenbilzen samengewerkt.

In 1952-’53 liet hij een vlag ontwerpen, met daarop afgebeeld, een draaiende zonneschijf met als opschrift: K.S.A.- Mopertingen.

In de beginjaren heeft hij vooral samengewerkt met Ludo Somers, later met Winy Somers.

De bondsproosten van de K.S.A..waren toen, E.H. Piet Swennen en E.H. Arnold Swennen.

Wini Somers werd rond 1960 opgevolgd door Cyriel Gerits. Hij was een 4-tal jaar bondsleider (tot 1964).

Tijdens een telefoongesprek ( 23 januari 2004) vertelde hij dat in die periode Edgard Goossens (broer van E.H. Jozef Goossens) een nieuwe stimulans gaf aan K.S.A.- Mopertingen. Zelf wist hij niet waar Edgard momenteel woonde. Enkele dagen later stond in de krant een overlijdensbericht van hem. (Edgard Goossens, echtgenoot van Christiane Janssens. Geboren te Mopertingen op 6 november 1935 en overleden te Hasselt op 26 januari 2004).

Cyriel Gerits werd als bondsleider opgevolgd door Nestor Moors (°1946), van1964 t.e.m. 1967.

In een ‘KAMPSCHRIJFBOEK’ van 1964 lezen we dat de K.S.A.- ‘De Kloeke Strijders’ Mopertingen toen voor de eerste maal op kamp gingen.

Het 1^ste kamp ging door te Opoeteren (Schans) van 13 juli tot 18 juli 1964. Met als kampleuze: “Jongen blij”.

Als kampstaf staan vermeld: hulpproost: E.H. Moors Pierre, kampleider: Moors Nestor.

Op de deelnemerslijst zijn 19 namen ingevuld: E.H. Pierre Moors, Cyriel Gerits, Urbain Moors, Frans Goossens, Nestor Moors, Julien Willems, Richard Somers, Bruno Jans, Paul Brands, Hary Parthoens,Jozef Hensen, Thomas Nivelle, Jean-Pierre Staeren, Kamiel Somers, Raymond Indestege, Georges Castro, Pierre Brepoels, Jos Bijnens en Guido Jans.

Als koks stonden vermeld: Somers Kamiel en Moors Urbain.

Bevoorrading: Moors Urbain.

Diensthoofd D.O.L.: Moors Nestor / D.L.O.: Staeren Jean — Pierre / E.H.B.O.: Jans Benny.

Hieronder volgt een overzicht van de activiteiten tijdens de vierde kampdag:

Als advies (8/7/1964) schreef de toenmalige Gouwdienst voor Openluchtleven:

“Zorg er voor dat alles luchtvol verloopt en dat de makkers zeer moe terugkomen
van het kamp, dan eerst zullen ze tevreden zijn.
Ga ook eens navraag doen bij andere bonden, hoe zij hun kamp inrichten.
Als eerste kampboek is het goed doch er is nog zeer veel bij te leren.

Veel succes en een schoon kamp.
G D overste
Lenssen Michel
Wijshagenstraat 2, Bree

Nestor Moors werd als bondsleider, tijdens het werkjaar 1967 — ’68, opgevolgd door Kamiel Somers (°1950). Kamiel bleef deze functie bijna onafgebroken uitoefenen tot en met werkjaar ’75 —’76. Tussendoor nam Pieter Reyskens (°1950) een tweetal jaar de taak van bondsleider over (werkjaar ’72 —’73 & ’73 — ’74). Na ’76 werd Kamiel voor enkele jaren provinciaal vrijgestelde van K.S.A.- Limburg (in opvolging van Jan Dreezen).

Wat betreft het aantal deelname’s aan K.S.A.- kampen spant Kamiel de kroon. Van 1964 (1^e kamp) tot en met 1980 had hij achtereenvolgens aan 17 kampen deelgenomen (als lid, leider en kampleider).

Zonder overdrijven mogen we wel stellen dat door Kamiel z’n inzet en organisatorisch talent de K.S.A. van Mopertingen in de zeventiger jaren een enorme groei heeft gekend. Toen werd er gestart met een gemengde werking tussen K.S.A. & K.L.J. (1^ste gemengd kamp in 1975: Hamont). Het eerste Eburonenbal (disco-bar: Kamiel en Jos). De uitbouw van een eigen †16 lokaal (“De Kaller”). De bouw van een nieuw jeugdlokaal…

Tijdens werkjaar ’76 — ’77 werd Kamiel als bondsleider opgevolgd door Jef Simons (°1956). Jef werd in ’77 — ’78 bijgestaan door Maria Meyers (°1960).

Tijdens werkjaar ’78 — ’79 werd de functie van bondsleiding door Dolf Mahieu (°1957), Maria Meyers, Luc Stevens (°1958) en Jef Brepoels (°1957) waargenomen.

Tijdens werkjaar ’79 — ’80 volgde Dolf Mahieu en Maria Meyers elkaar op als bondsleiding.

Overzichtslijst van het leiderskader